Bukiet fiołków i stare białe rękawiczki na starym, oprawionym w skórę książce
Artykuły

Maria Ludwika – księżna, która stworzyła Parmę

Księżna od 1816 do 1847 Teatro Regio otwarty w 1829 Jej muzeum: €7, zamknięte w poniedziałki

Maria Ludwika Austriacka przybyła do Parmy jako pocieszenie. Była cesarzową Napoleona; po jego upadku Kongres Wiedeński przyznał jej księstwa Parmy, Piacenzy i Guastalli 9 czerwca 1815, ale tylko dożywotnio, aby żaden Bonaparte nie mógł ich odziedziczyć. Przyjęła włoskie imię Maria Luigia, wjechała do księstwa 19 kwietnia 1816 i rządziła aż do śmierci 17 grudnia 1847.

Te 31 lat ukształtowało miasto, przez które dzisiaj spacerujesz. Opera, konserwatorium, w którym uczył się Toscanini, mosty na Via Emilia i zegary słoneczne na Piazza Garibaldi pochodzą z jej panowania. Parma wciąż nazywa ją „buona duchessa”, dobrą księżną. Ta strona przedstawia, co zbudowała, gdzie legenda wyprzedza fakty, i gdzie można dzisiaj zobaczyć jej pamiątki.

W skrócie

Urodzona
12 grudnia 1791 w Wiedniu, najstarsza córka cesarza Franciszka Austriackiego.
Księżna
Kongres Wiedeński przyznał jej Parmę, Piacenzę i Guastallę 9 czerwca 1815, dożywotnio. Wjechała do księstwa 19 kwietnia 1816.
Małżeństwa
Z Napoleonem w 1810; z hrabią Adamem von Neippergem w 1821 i z hrabią Charlesem-René de Bombelles w 1834, oba morganatyczne.
Zbudowany
Most na Taro (otwarty 10 października 1819), most na Trebbii (1825), Teatro Regio (1821–1829) i Konserwatorium (1821).
Zmarł
17 grudnia 1847 w Parmie. Pochowana w Cesarskiej Krypcie w Wiedniu, nie w Parmie.
Zobacz ją dzisiaj
Museo Glauco Lombardi, Strada Garibaldi 15: 7 €, wtorek–sobota 9:30–16:00, niedziela do 19:00, poniedziałek zamknięte.

W tym przewodniku

Od cesarzowej Francuzów do księżnej Parmy

Maria Ludwika urodziła się w Wiedniu 12 grudnia 1791 roku. W 1810 roku, mając 18 lat, wyszła za Napoleona: 11 marca przez pełnomocnika w Wiedniu, a 1 kwietnia na cywilnej ceremonii w Saint-Cloud. Ich syn, Napoleon Franciszek, urodził się 20 marca 1811 roku i otrzymał tytuł króla Rzymu.

Gdy Napoleon upadł w 1814 roku, nie towarzyszyła mu na Elbie; wróciła do ojca. W Wiedniu Wielka Brytania, Francja i Hiszpania sprzeciwiły się oddaniu Parmy Bonaparte’owi. Kompromisem było dożywotnie władanie: księstwa miały wrócić do Burbonów po jej śmierci, a jej syn nie mógł przybyć do Włoch. Dorastał w Wiedniu i tam zmarł w 1832 roku.

Wyruszyła do Włoch 7 marca 1816 roku, mając u boku hrabiego Adama von Neipperga. Pierwszym przystankiem był pałac księcia w Colorno, który stał się jej letnią rezydencją. Można go zwiedzać dzisiaj: Reggia di Colorno znajduje się 16 minut od Parmy pociągiem, 2,70 € w obie strony.

Co zbudowała, z datami

Jej pierwszym dużym dziełem była konstrukcja praktyczna. Most przerzucony przez Taro, zaprojektowany przez inżyniera księcia Antonio Cocconcellego, rozpoczęto budować w 1816 roku i uroczyście otwarto 10 października 1819 roku, po tym jak powódź wielokrotnie wstrzymywała prace. Zleciła budowę drugiego mostu nad Trebbią 22 maja 1819 roku; otwarto go w czerwcu 1825 roku. W liście z października 1819 roku napisała, że te mosty i kilka instytucji charytatywnych to jedyne pomniki, które chciałaby po sobie zostawić.

Zbudowała jednak znacznie więcej. Główne dzieła, odnotowane przez jej biografów i same instytucje:

  • 1817: instytut położnictwa i klinika położnictwa uniwersyteckiego, otwarta we wrześniu.
  • 1821: Konserwatorium w Parmie, w którym później uczył się Arturo Toscanini.
  • 1821–1829: nowy teatr książęcy, dzisiejszy Teatro Regio, zaprojektowany przez nadwornego architekta Nicolę Bettoliego. Otwarto go 16 maja 1829 roku operą Belliniego Zaira, napisaną na tę okazję. Prapremiera okazała się porażką, a opera została wystawiona zaledwie osiem razy.
  • 1823: nowa krypta dla książąt Farnese w Santa Maria della Steccata.
  • 1829: trzy zegary słoneczne na Palazzo del Governatore, na Piazza Garibaldi.
  • W Pilotta zorganizowała bibliotekę, muzeum archeologiczne oraz galerię obrazów, która stała się później Galleria Nazionale. Rozbudowa biblioteki została ukończona w 1834 roku.

Kurtyna sceniczna teatru, namalowana przez Giovan Battistę Borghesiego, przedstawia ją w centralnym miejscu jako Minerwę. Wycieczki z przewodnikiem po Teatro Regio kosztują 12 € i trwają około 30 minut.

Dobra księżna: co potwierdzają źródła

Przydomek ma swoje uzasadnienie, ale i ograniczenia. Pozytywnie, gdy cholera dotknęła księstwo w czerwcu 1836 roku, odwiedzała chorych, a ponadto przetopiła srebrno-złoty zestaw toaletowy, który Paryż podarował jej na ślub z Napoleonem, uzyskując 125 000 franków. Epidemia zakończyła się we wrześniu tego samego roku po 438 zgonach, jak podają jej biografowie.

Z drugiej strony, nie rządziła tak naprawdę sama. Polityka płynęła z Wiednia za pośrednictwem ministrów, których dwór austriacki wysyłał: najpierw Neipperga, za którego w 1821 roku potajemnie wyszła za mąż, potem barona Josefa von Werkleina, a od 1833 roku Charles’a-René de Bombelles’a, za którego również potajemnie wyszła za mąż 17 lutego 1834 roku. W lutym 1831 roku tłumy w Parmie domagały się konstytucji i usunięcia Werkleina. Opuściła miasto w nocy z 14 na 15 lutego, wojska austriackie przywróciły porządek, a ona powróciła 8 sierpnia. 29 września 1831 roku ogłosiła amnestię zamiast sądzić przywódców.

Jej dwoje dzieci z Neippergem, Albertine i William, nie mogli odziedziczyć. Albertine wyszła za hrabiego Luigi Sanvitale z Fontanellato, dzięki czemu wiele jej dóbr trafiło do muzeum, które obecnie je przechowuje.

Fiołki

Fiołek Parmy jest związany z nią w każdym sklepie z pamiątkami. To, co potwierdza źródło publiczne, jest węższe: rejestr muzeów regionu Emilia-Romania podaje, że parmeńska perfumeria Borsari, założona w 1870 roku przez Lodovico Borsari, stworzyła swój zapach "Violetta di Parma" zainspirowany Marią Ludwiką. To 23 lata po jej śmierci, więc perfuma jest hołdem, a nie czymś, czego używała.

Nie mogliśmy zweryfikować obecnych cen perfum ani godzin otwarcia kolekcji Borsari, i nie wymieniamy żadnego sklepu z cukrowanymi fiołkami. Nasza strona Violetta di Parma zawiera to, co mogliśmy potwierdzić.

Gdzie zobaczyć ją w Parmie dzisiaj

MiejsceCo z jej kolekcjiKoszt
Museo Glauco LombardiPortrety, biżuteria, haft, akwarele i jej fortepian€7; zamknięte w poniedziałek
Teatro RegioTeatr, który opłaciła, oraz kurtyna BorghesiegoWycieczka €12
Galleria Nazionale, PilottaPosąg Canovy przedstawiający ją jako ConcordięBilet do Pilotta €18, €10 od godz. 17:00
Piazza GaribaldiZegary słoneczne z 1829 na GovernatoreBezpłatnie
Reggia di ColornoJej letni pałacPrzewodnik €12, audioprzewodnik €10

Zacznij od muzeum Lombardi, ponieważ wyjaśnia ono wszystko inne. Zamykane jest o 16:00 od wtorku do soboty, więc idź rano, a potem przejdź 350 m do Pilotta; Pilotta jest otwarte do 19:00 i również zamknięte w poniedziałki. Co roku w grudniu muzeum organizuje Settimana di Maria Luigia, tydzień wydarzeń związanych z datami jej urodzin i śmierci.

Po 1847 roku

Zmarła w Parmie 17 grudnia 1847 roku, pięć dni po swoich 56. urodzinach; jej lekarz zanotował zapalenie opłucnej. Jak postanowił Kongres, Parma i Piacenza przeszły pod władzę Burbona Karola II, a Guastalla – Franciszka V z Modeny. Jej ciało przewieziono do Wiednia i spoczęło w Cesarskiej Krypcie kościoła Kapucynów, a nie w Parmie.

Miasto zachowało jej imię w internacie, który założyła, łącząc dwa kolegia, dzisiaj Convitto Nazionale Maria Luigia. Verdi zadedykował jej I Lombardi alla prima crociata. Aby usłyszeć dom, który zbudowała, w pełni głosu, zobacz naszą stronę o wieczorze operowym w Regio.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego żona Napoleona została księżną Parmy?

Kongres wiedeński przyznał jej w 1815 roku Parmę, Piacenzę i Guastallę jako córce cesarza austriackiego, ale tylko dożywotnio, aby syn Napoleona nie mógł odziedziczyć włoskiego tronu. Po jej śmierci w 1847 roku księstwa wróciły do Burbonów.

Czy Maria Ludwika zbudowała Teatro Regio?

Tak. Zleciła jego budowę jako nowy teatr książęcy. Projektantem był Nicola Bettoli, prace trwały od 1821 do 1829 roku, a otwarcie nastąpiło 16 maja 1829 roku operą Belliniego Zaira. Wycieczka z przewodnikiem trwa 30 minut i kosztuje 12 €.

Czy Maria Ludwika jest pochowana w Parmie?

Nie. Zmarła w Parmie 17 grudnia 1847 roku, ale została pochowana w Cesarskiej Krypcie w Wiedniu razem z rodziną Habsburgów. Krypta Farnese w Steccacie, którą odbudowała w 1823 roku, mieści wcześniejszych książąt, a nie ją.

Gdzie mogę zobaczyć jej rzeczy?

W Museo Glauco Lombardi, Strada Garibaldi 15. Bilety kosztują 7 € (5 € ulgowy, darmowy do 14. roku życia). Otwarte od wtorku do soboty w godzinach 9:30–16:00, w niedzielę do 19:00, zamknięte w poniedziałki.

Jaki jest związek Marii Ludwiki z fiołkami z Parmy?

Fiołek to jej kwiat w lokalnej tradycji, a firma Borsari, założona w 1870 roku, stworzyła perfumy Violetta di Parma na jej pamiątkę. Powstały one po jej śmierci, więc są hołdem, a nie jej własnym zapachem.

Dodatkowe lektury

Oficjalne źródła

  1. Museo Glauco Lombardi - Maria Luigia d'Asburgo (oficjalna) – Urodzona 12 grudnia 1791; księstwa przydzielone 9 czerwca 1815; przybyła 19 kwietnia 1816; zmarła 17 grudnia 1847; pochowana w Wiedniu. Sprawdzono 29 września 2026
  2. Museo Glauco Lombardi - Kontakty i bilety (oficjalna) – Bilet 7 €, godziny otwarcia, zamknięcie w poniedziałki
  3. Wikipedia (włoska) - Maria Luisa d'Asburgo-Lorena – Mosty na Taro i Trebbia, zakład położniczy z 1817, Konserwatorium z 1821, powstanie i amnestia z 1831, cholera z 1836, instytucje Pilotta, posąg Canovy, kwestia sukcesji; cytuje biografie Herre i Schiela
  4. Wikipedia - Maria Luiza, księżna Parmy – Daty małżeństw 1810, 1821, 1834; syn urodził się 20 marca 1811; dożywotnia władza; śmierć i pochówek w Cesarskiej Krypcie
  5. Wikipedia - Zaira (Bellini) – premiera 16 maja 1829, otwierająca Nuovo Teatro Ducale; słabe przyjęcie, osiem przedstawień
  6. Kompleks Monumentalny Pilotta - Galeria Narodowa (oficjalna) – portretowy posąg Marii Luigii jako Concordia autorstwa Canovy w Galerii
  7. Teatro Regio di Parma - Odwiedź nas (oficjalna strona) – Wycieczka z przewodnikiem €12, około 30 minut
  8. Emilia-Romagna dane otwarte - Collezione Borsari 1870 (oficjalny rejestr) – Borsari założony w 1870; Fiołek Parmeński zainspirowany przez Marię Ludwikę
  9. Reggia di Colorno - godziny otwarcia i bilety (oficjalne) – 12 € z przewodnikiem, 10 € z audioprzewodnikiem